مقدمهء ناشر 1 - معرفى كتاب و مؤلف آن كتابى كه اينك در دسترس مطالعهء خوانندگان محترم نهاده مىشود « مجمع التواريخ » نام دارد و مؤلف آن ميرزا محمد خليل يا سلطان خليل ميرزا مرعشى حسينى نوادهء سيد محمد متولى آستانهء رضوى ملقب بشاه سليمان ثانى است كه از جانب مادر صفوى بوده و جد او يعنى شاه سليمان ثانى به تفصيلى كه در همين كتاب مسطور است در سال 1163 قمرى مدت چهل روز در مشهد سلطنت كرده است . موضوع اين تاريخ چنان كه مؤلف خود در مقدمه تصريح مىكند شرح وقايع و سوانحى است كه در ايران از تاريخ شورش افاغنهء غلزائى قندهار يعنى از سال 1120 بوقوع پيوسته تا عصر مؤلف كه سال 1207 است و مؤلف مدعى است كه بعضى از اين حوادث را تا زمان او هيچكس چنان كه بايد و شايد ننوشته بوده جز ميرزا مهديخان استرابادى مؤلف تاريخ جهانگشاى نادرى كه او هم « بعضى از احوالات را بنا بر مصلحت و هواى وقت در نهايت خفت و ناهموارى و اختصار و غير واقع ذكر كرده است . » حق اينست كه ميرزا محمد خليل مؤلف مجمع التواريخ پاره‌اى قسمتها از وقايع هشتاد و هفت سالى را كه بضبط آنها قيام نموده مثل علل شورش افاغنه و بيان حال ناگوار دستگاه سلطنتى شاه سلطان حسين و اسباب انقراض دولت او و شرح حال خاندان خود و وقايع راجع به سيد احمد شاه مرعشى و شاه سليمان ثانى را بتفصيل و دقتى نوشته كه شايد هيچيك از تواريخ راجع به اين ايام آن حوادث را به اين خوبى ننوشته و در ضبط نياورده باشند . اما از جهت « ناهموارى » كه نسبت آن را مؤلف بميرزا مهديخان ميدهد